رام تشخیصی ZX Spectrum

نسخه فعلی: V1.71 – تاریخ مستندات: 27-02-2024

توضیحات کلی

این یک ایمیج ROM ویژه برای تشخیص عیب در کامپیوترهای ZX Spectrum است. این رام قادر است بخش‌های مختلف دستگاه شامل RAM، ROM، صفحه‌کلید، صدا، ویدیو، ULA و CPU Z80 را تست و خطایابی کند.
این ROM عمدتاً برای مدل‌های 48/16K طراحی شده اما تست‌های مخصوص مدل‌های 128K را نیز شامل می‌شود.
رام را می‌توان روی هر سیستم سوییچ ROM نصب کرد؛ با این حال برخی تست‌ها نیازمند اجرای آن از SMART Card Retroleum هستند.

تست‌های RAM

راه‌اندازی اولیه

پس از روشن‌کردن دستگاه:

• یک بوق شنیده می‌شود.

• صفحه عنوان همراه با الگوی تست نمایش داده می‌شود.

• اگر حاشیه (Border) به صورت قرمز/مشکی چشمک بزند یعنی چک‌سام ROM ایراد دارد؛ در این حالت احتمالاً CPU یا مسیرهای PCB مشکل دارند و برنامه ادامه نمی‌یابد.

بررسی تغذیه RAM پایینی

اگر مشکل تغذیه -5V یا 12V وجود داشته باشد:

• صدای وزوز بم تولید می‌شود

• حاشیه سیاه/سفید چشمک می‌زند
  این وضعیت یعنی هیچ‌کدام از آی‌سی‌های RAM پایینی کار نمی‌کنند. (احتمال خرابی TR4، TR5 یا دیود زنر 5.1V)

تست مالتی‌پلکسر RAM پایینی

اگر مالتی‌پلکسرها (IC3 و IC4 یا در مدل‌های جدیدتر چیپ 40پین PCF1603P / ZX401 / 40058) مشکل داشته باشند:

• صدای وزوز بم

• حاشیه زرد/مشکی

تست 16KB RAM پایینی (آدرس‌های $4000 تا $7FFF)

این تست حدود 10 ثانیه طول می‌کشد و ممکن است داده‌های تصادفی روی صفحه دیده شود.

اگر RAM خراب باشد:

• پیام خطا نشان داده می‌شود

• شماره آی‌سی معیوب برای مدل‌های 48K، +2، و +2A/+3 نمایش داده می‌شود

• اگر تصویر ندارید، 8 بوق به ترتیب بیت 7 تا 0 پخش می‌شود

  • بوق زیر = بیت خراب

  • بوق بلند = بیت سالم

• همچنین رنگ نوارهای حاشیه:

  • سبز = سالم

  • قرمز = خراب

اگر حافظه پایینی سالم باشد، دو بوق کوتاه شنیده می‌شود.

تست RAM بالایی (Upper 32KB)

این بخش حدود 20 ثانیه طول می‌کشد و شامل:

• بررسی سلامت خط آدرس A15

• تست اولیه مالتی‌پلکسرهای IC25 و IC26

• اجرای تست کامل RAM بالایی

اگر RAM بالایی نصب نشده باشد (فقط در 48K):

• مقدار $FFFF خوانده می‌شود

• به عنوان "RAM نصب نشده" تشخیص داده می‌شود.

توضیح مهم برای Spectrum 128

اگر سیستم موفق به ورود به منوی اصلی شود، تست‌های تکمیلی 128K فعال می‌شوند و تمام RAM این مدل‌ها را بررسی می‌کنند.

منوی اصلی برنامه

در صورت موفقیت حداقل یکی از تست‌های RAM، منوی زیر ظاهر می‌شود:

1. تست صفحه‌کلید / جوی‌استیک Kempston

2. تست پالت رنگ

3. تست بوق (Beeper)

4. تست ROM داخلی

5. تست‌های بیشتر RAM

6. تست‌های سیستم / ULA

7. تست‌های اختصاصی Spectrum 128

اگر هر دو تست RAM شکست بخورد:

• نوارهای حاشیه فیروزه‌ای/زرد نمایش داده می‌شود

• سیستم قفل می‌کند.

توضیح آیتم‌های منوی اصلی

1. تست صفحه‌کلید

• هر کلید که زده شود در تصویر روشن می‌شود

• برای خروج: CAPS SHIFT + SPACE

• یا با جوی‌استیک روی X رفته و FIRE بزنید.

2. تست رنگ

الگوهای رنگی مختلف نمایش داده می‌شود. با هر کلید به مرحله بعد و سپس خروج.

3. تست بوق

• دنباله‌ای از صداهای صعودی (مرز سبز) و نزولی (مرز سیاه) پخش می‌شود

• اگر صدا ندارید:

  • اسپیکر را چک کنید

  • دیودهای D9، D10

  • ترانزیستور TR7

  • و در نهایت احتمال خرابی ULA

4. تست ROM داخلی

اگر از SMART Card اجرا شود:

• ROM داخلی موقتاً فعال می‌شود

• چک‌سام CRC16 خوانده می‌شود

• با دیتابیس مقایسه می‌شود

• تست پایداری ROM انجام می‌شود

اگر SMART Card ندارید:

• به‌صورت دستی ROM خارجی را خاموش کنید

• سیستم خودش تشخیص می‌دهد

• ROM داخلی دو بار خوانده می‌شود

• CRC مقایسه می‌شود

• سپس ROM خارجی را فعال می‌کنید.

5. تست‌های بیشتر RAM

شامل:

• تست Silent Loop

• تست اجرای کد در RAM پایین

• تست اجرای کد در RAM بالا

• تست Refresh RAM پایین

• تست Refresh RAM بالا

این تست‌ها برای عیب‌های سخت پیدا، بسیار کاربردی هستند.

6. تست‌های System / ULA

شامل:

• تشخیص نوع ULA

• تست Floating Bus

• تست دی‌کدینگ پورت 254

• تحلیل Z80

• تست ورودی EAR

• تست وقفه 50Hz

• تست Snow Effect

• تست مالتی‌پلکسرهای IC25/IC26

• تست دیتاباس

7. تست‌های Spectrum 128

• تست کامل تمام بانک‌های RAM

• تست سیستم بافر ویدیو

• تست چیپ AY (صدای 3 کاناله)

• تست CRC چهار ROM

• تست الگوی Contention

توضیح بیشتر درباره تست RAM

تست‌ها شامل چند مرحله هستند:

1. نوشتن و خواندن الگوهای تک‌بیت و تمام‌بیت

2. تست آدرس‌دهی شبه‌تصادفی

3. تست مالتی‌پلکسرها

4. تست چسبندگی خطوط آدرس

5. تست قدیمی بودن یا Refresh RAM ها (مهم برای چیپ‌های ترکیبی یا ناسازگار)

در مدل‌های قبل از +2A:

• هر آی‌سی RAM فقط یک بیت از هر بایت را تأمین می‌کند

• بنابراین با دیدن خطوط عمودی یا خطای بیت، شماره آی‌سی دقیق مشخص می‌شود.

اگر خرابی‌ها تصادفی باشند:

• احتمال خرابی مالتی‌پلکسرها (IC25/IC26 یا 74LS157)

• یا حتی ULA / Z80 وجود دارد.

واکنش به NMI

اگر هرزمان NMI فعال شود، پیام
=>> NMI <<=
روی صفحه ظاهر می‌شود.

جدول مشخصات فنی ROM تشخیصی ZX Spectrum

⭐ ROM تشخیصی حرفه‌ای ZX Spectrum

ابزاری که هر تعمیرکار و علاقه‌مند اسپکتروم باید داشته باشد!

به ماشین زمان برگردید و اسپکتروم عزیزتان را مثل روز اول زنده کنید!
Diagnostic ROM نسخه 1.71 ساخته Phil Ruston بهترین و کامل‌ترین ابزار عیب‌یابی سخت‌افزاری برای تمامی مدل‌های ZX Spectrum 16/48/128/+2/+2A/+3 است.

این ROM کوچک اما فوق‌العاده قدرتمند، با راه‌اندازی سریع و تست‌های کاملاً هوشمند، هر مشکل احتمالی در RAM، ROM، ULA، CPU، سیستم تصویر، صدا و صفحه‌کلید را در چند ثانیه پیدا می‌کند.

⭐ ویژگی‌های برجسته

🔍 تشخیص سریع و دقیق خرابی‌ها

رم تست‌های پیشرفته این ROM نقطه دقیق خرابی را با نمایش IC معیوب، بوق‌های کدگذاری‌شده و نشانه‌های تصویری نشان می‌دهد.

🎨 تست کامل تصویر و رنگ

تست‌های اختصاصی ULA و نمایش الگوهای تصویری برای بررسی خروجی ویدئو و رنگ‌بندی.

🎵 تست کامل صدا

اگر اسپیکر یا مسیر صوتی مشکل داشته باشد، این ROM فوراً آن را تشخیص می‌دهد.

⌨️ تست صفحه‌کلید و Kempston

برای تعمیرکاران فوق‌العاده کاربردی؛ هر کلید به‌محض فشرده شدن روی صفحه روشن می‌شود.

🧠 تست گسترده ZX Spectrum 128K

شامل تست بانک‌های RAM، چیپ AY، سوئیچ رَم‌ها و خواندن CRC تمام ۴ ROM داخلی.

⚡ تشخیص انواع ULA و Z80

به‌صورت خودکار نوع ULA و رفتار CPU را تحلیل کرده و خطاهای رایج را شناسایی می‌کند.

🧪 منوی تست‌های پیشرفته

تست اجرای کد از RAM، تست Refresh، تست مالتی‌پلکسرها، تست Snow، تست NMI و ده‌ها قابلیت دیگر.

🎯 مناسب برای چه کسانی؟

✔ فروشندگان و تعمیرکاران کنسول‌ها و کامپیوترهای کلاسیک
✔ کلکسیونرها و نگه‌دارندگان اسپکتروم
✔ کسانی که یک دستگاه «بوت نمی‌شود» دارند و مشکلش را پیدا نکرده‌اند
✔ سازندگان کیت‌ها و پروژه‌های اسپکتروم
✔ کاربران حرفه‌ای که می‌خواهند سلامت کامل سیستمشان را بررسی کنند

💎 چرا این ROM بهترین گزینه است؟

• آخرین نسخه رسمی (v1.71)

• قابلیت نصب روی هر سیستم سوییچ ROM یا اجرای مستقیم از SMART Card

• پشتیبانی از تمام مدل‌ها

• دقت بالا در تشخیص خرابی‌های پنهان

• نوشته‌شده توسط یکی از معتبرترین نام‌های جامعه اسپکتروم

نکات مهم

• این کالا یک دستگاه الکترونیکی حساس است و مرجوعی ندارد.
  قبل از ارسال، فیلم تست و سلامت دستگاه با ذکر نام خریدار ضبط و ذخیره می شود.

  اگر سوالی دارید، قبل از ثبت سفارش بپرسید تا بهترین مشاوره را از من دریافت کنید.

⭐ ZX Spectrum Diagnostic ROM

A must-have tool for every Spectrum repair technician and retro enthusiast

Bring your Spectrum back to life—just like the first day you bought it
The Diagnostic ROM v1.71 by Phil Ruston is the most complete and powerful hardware-diagnostic tool ever made for all ZX Spectrum models: 16K / 48K / 128K / +2 / +2A / +3

This compact but incredibly capable ROM performs a fast startup and offers intelligent, deep hardware tests that identify failures in RAM, ROM, ULA, CPU, video system, audio circuit, keyboard, and more—within seconds

⭐ Key Features

🔍 Fast & Accurate Fault Detection

Advanced RAM tests identify the exact failing chip using visual indicators, color codes, and 8-bit beep sequences

🎨 Complete Video & Color Diagnostics

Dedicated ULA tests plus full color pattern displays to verify the video output and color rendering.🎵 Full Audio Test

Detects faulty speakers, TR7, D9/D10 diodes, and audio signal issues instantly.⌨️ Keyboard & Kempston Joystick Test

Every key lights up on-screen the moment it’s pressed—perfect for repair and verification

🧠 Expanded 128K Testing

Includes full RAM bank testing, AY sound chip diagnostics, ROM CRC checks, and contention pattern tests.

⚡ ULA & Z80 Identification

Automatically detects ULA type, analyzes CPU behavior, control signals, and common hardware faults.

🧪 Advanced Test Menu

Includes tests for:

• Code execution from lower and upper RAM

• Refresh & timing tests

• Multiplexer verification

• Snow effect test

• Floating bus test

• NMI detection

• And many more deep diagnostic tools

🎯 Who Is This For?

✔ Retro computer repair shops
✔ Collectors and restorers
✔ Anyone with a “Spectrum that won’t boot”
✔ Hobbyists building Spectrum kits or clones
✔ Professional users who want a complete hardware health check

💎 Why This ROM Is the Best Choice?

• Latest official version v1.71

• Works with any ROM-switching system or runs directly from SMART Card

• Supports all classic Spectrum models

• Extremely high fault-detection accuracy

• Developed by one of the most respected names in the Spectrum community